پوشش در نماز از جهاتی با غیر نماز تفاوت دارد، از جمله:
آغاز کردن از طرف راست بدن در پوشیدن لباس؛ و خواندن دعاهای وارد شده هنگام پوشیدن لباس نو مستحب است. نشسته پوشیدن شلوار مستحب و ایستاده پوشیدن آن و نیز کفش مکروه است.[۹۱]
پوشش به لحاظ جنس یا صفت پوشیدنی دارای احکامی است که در برخی از آنها زن با مرد تفاوت دارد. برخی احکام نیز اختصاص به پارهای احوال، همچون نماز و احرام دارد.
پس از سقوط رضاشاه در ایران، با مقاومت علما و متدینان، امکان حضور ن در جامعه با رعایت حجاب شرعی، فراهم گشت. بر پایه گزارشها، در سالهای منتهی به انقلاب اسلامی، استفاده از پوشش اسلامی در ایران رشد محسوسی یافت.[۶۰] در آغاز روند انقلاب اسلامی ایران و در راه پیماییها، حجاب نمادی اساسی برای مخالفان حکومت بود و نوعی ابراز نیتی و مخالفت با الگوهای تحمیل شده بر ن در دوران پهلوی به شمار میرفت.[۶۱]
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، امام خمینی بارها درباره حجاب و اهمیت آن سخن گفت که برخی از آنها پاسخ به پرسش درباره شیوه اجرای حکم حجاب در ایران بود.[۶۲] در اسفند ۱۳۵۸ش، نیز بحث اامی شدن رعایت حجاب از سوی بانوان در جمهوری اسلامی ایران مطرح شد و بر پایه این دیدگاه فقهی که مخالفت عملی با حکم حجاب میتواند مشمول کیفر تعزیر باشد، [۶۳] در تبصره مادّه ۶۳۸ قانون مجازات اسلامی[۶۴] برای آن ضمانت اجرایی کیفری مقرر شد.[۶۵]
مطرح شدن موضوع کشفِ حجاب در ایران ـ که زمزمه آن هم زمان بانفوذ و رواج افکار تجددگرایانه از سالهای نخست پیروزی مشروطه آغاز شد و حدود ۲۵ سال بعد، در ۱۳۱۴ش، به دستور رضا شاه پهلوی اجبار و اجرا گردید ـ سبب نگارش آثار مستقل متعددی در واکنش به این اقدام و اثبات قطعی بودن حکم حجاب در اسلام شد.[۵۷]
نگارش رسالههایی به نام حجابیه، ظاهرآ از ۱۳۲۹ با رسالة فی وجوب الحجاب و حرمةالشراب، اثر محمد صادق ارومی فخرالاسلام (عالم مسیحی نومسلمان و نویسنده اَنیسُ الاَعْلام)، آغاز گردید، ولی بیشتر رسالههای حجابیه در سالهای ۱۳۰۶ و ۱۳۰۷ش نوشته شدند. پس از سقوط رضاشاه در شهریور ۱۳۲۰ و لغو قانون کشف حجاب اجباری در ۱۳۲۲ش، نیز کتابها و مقالههای زیادی در این باره انتشار یافت.[۵۸] تعدادی از این رسالهها به کوشش رسول جعفریان با عنوان رسائل حجابیه در ۱۳۸۰ش به چاپ رسیده است.
ساختار موضوعی و محتوای رسالههای حجابیه عموماً چنین است:
رویکرد مباحث در مقالات و کتابهای نگاشته شده بر ضد حجاب نیز بدین گونه است:
گفتنی است که در سالهای آخر دهه ۱۳۴۰ش، کتابِ مسئله حجاب مرتضی مطهری از آثار مهم و تأثیر گذار در دفاع از حکم حجاب بود و به سبب ویژگیهای انحصاری آن با اقبال بسیار روبه رو شد.
پس از پیروزی انقلاب (۱۳۵۷ش) نیز، باتوجه به برجستهتر شدن جایگاه و اهمیت حجاب در جامعهای که بر پایه آموزههای دینی انقلاب کرده بود، مقالات و آثار بسیاری در این باره به چاپ رسید.[۵۹]
شکل حجاب و چگونگی انطباق آن با معیارهای پوشش اسلامی با توجه به عواملی چون فرهنگ و آداب و باورها و عرف و شرایط اقلیمی و گاه محدودیتهای اجتماعی هر سرزمین، تفاوت میکرده است. مثلاً رایجترین نوع پوشش اسلامی در ایران، چادر بوده که در مقاطع گوناگون تاریخی و اوضاع جغرافیایی، متنوع بوده است، اما ن مسلمانِ پایبند به حجاب در بسیاری از کشورهای اسلامی، دست کم در دهههای اخیر، به ندرت از چادر استفاده کردهاند. در کشورهای عربی خاور میانه، عَبایه و در مغرب، جلّاب رایج بوده و همچنان رایج است. ن مسلمان مقیم کشورهای غیراسلامی ـ کهگاه محدودیتهایی برای رعایت حجابشان اعمال میشود ـ نیز کوشیدهاند پوشش مناسب از نظر محیطی و مقبول از نظر شرعی را طراحی و درباره مطابقت آن با موازین فقهی، استفتا کنند.[۵۴]
دولت اسلامی همان گونه که نمیتواند اجازه شرب خمر علنی را، حتی به پیروان ادیان دیگر بدهد، نمیتواند با رعایت نشدن حجاب در جامعه نیز موافقت کند، زیرا حجاب، فراتر از ادای تکلیف توسط مؤمنان، هنجاری لازم الاجرا در جامعه دینی است.
برخی مخالفان دخالت حکومت در این زمینه بر آناند که پیشگیری از بیحجابی سابقه فقهی و تاریخی ندارد و سیره معصومان، به ویژه پیامبر(ص) و امام علی(ع) که حکومت تشکیل داده بودند، اام حکومتی حجاب نبوده است و آنان به تذکر و ارشاد بسنده میکرده و هیچگاه برای بیحجابی حکم کیفری صادر نکردهاند.[۵۶] در پاسخ این ادعا گفتهاند که اصولاً تا قبل از دوره جدید، حجاب ن امری متداول و شایع در دنیای متمدن بوده است. حکومتهای مسلمان در گذشته با این مسئله به شکل کلان روبهرو نبودند و تنها در سده اخیر، و به تبع تغییر وضع در دنیای غرب، حرکتهای گوناگونی برای رفع حجاب در کشورهای اسلامی سازماندهی شد.
فتاوای فقها حاکی از آن است که فعالیتها و مراودات اجتماعی ن را به هیچ روی منافی با حجاب نمیدانند و از جمله بر جواز اشتغال و تحصیل بانوان، مشروط بر رعایت حجاب، فتوا میدهند.[۵۰]
درباره این سایت